Metin Okuması Nedir?

Kullanıcı Oyu: 0 / 5

Yıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değilYıldız etkin değil
 

Öğrencilik yıllarımızdan hatırlayalım. Öğretmenlerimiz Türkçe derslerini işlerken metinleri ya birkaç öğrenciye okutur geçerdi ya da paragraf paragraf okuturdu. Ancak iyi bir sesli okumanın yollarını ve yöntemlerini anlatmazdı. İşte bu çalışma okumayı öğrenmiş bütün öğrencilerin sesli okumasını geliştirmek amacıyla hazırlanmış ve uygulanmıştır. 

2. Metin Okuması Nasıl Uygulanır?

Türkçe derslerinde her hafta işlenen metinler kullanılarak bu çalışma uygulanır. İlk önce metin sessiz okutulur. Okuturken sessiz okuma kuralları hatırlatılır. Daha sonra metin öğretmen tarafından örnek olarak okunur. Üçüncü aşamada metnin duraklamaları, vurgusu, tonlamaları gösterilir. Daha sonra ders kitapları öğrencilerin çantalarına koydurulur. Ertesi gün bu metinden değerlendirme yapılacağı evde çalışmanın onlara fayda sağlayacağı hatırlatılır.

3. Metin Okuması Puanlaması Nasıl Yapılır?

Ertesi gün metin öğrencilere sırayla -bir önceki hafta en yüksek not alandan en düşük not alan sırasına göre- okutulur. Metnin uzunluğuna göre istersek tamamını istersek yarısını bir öğrenciye okutabiliriz. -Yirmi kişilik bir sınıfta bu çalışma iki üç saat ders saati alacak şekilde planlanır.- Okumaya başlamadan önce sinevizyondan öğrencilerin isimlerinin bulunduğu ve karşılarında 100’er puanın olduğu listeyi yansıtılır. 

Öğrenciler okurken yaptığı yanlışa göre notu 100’den aşağıya doğru düşürülür. Öğrenci okumasını bitirdikten sonra notunu tahtadan görür. Okuma sırasında herhangi bir düzeltme ve uyarı yapılmaz. Nerelerden notunun düştüğünü isterse biz isterse yanındaki arkadaşı ona gösterebilir. Öğrenciler okuma sırasının kendisine gelene kadar başka etkinlikler de yapabilir. (Örneğin çalışma kitabından 4. etkinliği yapmak.) Bu arada gürültü yapan öğrencinin notunun düşeceğini de öğrencilere hatırlatabiliriz.

Öğrencinin her hafta aldığı notları bir tabloda biriktirip dönem sonunda bu notlardan Türkçe ders içi performans notu verilebilir.

4. Metin Okuması kriterleri Nelerdir?

A. Ses Tonu: Sesli okuma yapan bir öğrencinin sesini ortamda bulunan herkesin rahatça işitebilmesi durumudur. Sesi çok düşük olan öğrencilerin puanları 0 ile 10 puan arası düşürülür. Bu öğrenciler okuma sonrasında uygun bir dille uyarılır. 

B. Duraklama: Duraklama deyince çoğu insanın aklına sadece noktalarda tam nefes almak virgüllerde de yarım nefes almak gelir. Aslında duraklama daha fazla detay istenen bir durumdur. Sadece nokta ve virgüllerde değil tamlama aralarında da durulması anlamanın daha kolay gerçekleşmesine sebep olur. Yanlış yerlerde durmak dinleyicilerin dikkatini dağıtır, anlamalarını güçleştirir. Aşağıda örnek olarak verilen metinde duraklayabileceğimiz yerler gösterilmiştir. Metnin içerisinde yanlış duraklama yapan öğrencilerin her yanlışta notu bir iki puan düşürülür. 

(Kırmızı renk duraklama, sarı renk tonlama, yeşil renk vurgulamayı göstermektedir.) 

C. Tonlama: Metnin içerisinde bulunan konuşmaların canlandırılması durumudur. Örnek olarak metinde yaşlı bir insanın konuşması varsa o konuşmanın yaşlı bir insan gibi hissettirilmesidir. Metin içerisinde bu gibi konuşmaları hissettiremeyen öğrencilerin puanı iki üç puan düşürülür.

D. Vurgu: Vurguyu daha iyi anlatabilmek için şu örneği verebiliriz: Erzurumlular vurgu ile soru sorarlar. “Sen çay içtiin?” Son kelimeyi inceltip, uzatarak cümleye soru anlamı katarlar. 

Metinde ilk cümlenin vurgusu ile son cümlenin vurgusu farklıdır. Paragrafların giriş cümlesi ile son cümlesi farklı vurgulanır. Varsa rüzgâr sesleri gibi yansımalar farklı vurgulanır. Ayrıca duygular da (Eyvah!, Yandım!, gibi kelimeler) vurgu ile hissettirilir. Virgüllerde ayrı bir vurgu vardır. Bu vurgu nesnelerin devam ettiğini belirtir. (Örneğin: Pazardan elma, armut, kiraz, şeftali aldık.) Metinde vurguları hissettiremeyen öğrencinin puanı bir iki not düşürülür.

E. Telaffuz: Telaffuz kelimelerin doğru okunmasıdır. Bir kelimeyi yanlış okuyan öğrencinin notu bir iki puan düşürülür.

Bazı öğrencilerin dil gelişimleri geri olduğundan kelimeleri doğru okuyamazlar. Bu çalışmayla bu öğrencilerin telaffuzları da geliştirilebilir. Ayrıca tekerlemeler kullanarak öğrencilerin daha hızlı gelişimi sağlanır.   

5. Metin Okumasının Öğrenciye Faydaları Nelerdir?

Sesli okuma becerisi gelişmemiş bir öğrenci okuduğunu anlayamaz. Okuduğunu anlamayan öğrencilerin derslerde başarılı olma şansı yoktur. Altı senedir uyguladığımız bu çalışma ile öğrencilerimizin hem okuma hem de anlama becerisinin büyük oranda geliştiğini birçok öğrencide gözlemleme imkânı bulduk. 

Öğrenciyi not ile değerlendirmek ilk bakışta sevimsiz bir durum olarak görülebilir. Ancak bu sayede öğrenci çalışmadığı ve gayret göstermediği zaman arkadaşlarından geri kaldığını somut olarak fark ediyor ve bir şeyler yapması gerektiğine inanıyor. Yeter ki düşük not alan öğrencilerin rencide olmasına fırsat vermeyelim. Bu öğrencileri yüreklendirip daha iyi olabilecekleri konusunda destekleyelim.  

En son okuttuğum sınıfta T. isminde bir öğrencimiz vardı. Bu uygulamaya başladığımız ilk sene notu 70-75 civarında idi. Dolayısıyla diğer derslerde de pek başarılı değildi. Çünkü sınavlarda soruları anlayamıyordu. Sonra bu uygulamaya - kendi durumunu kendisi fark ederek - yoğunlaşmaya başladı. Notunu yavaş yavaş yukarılara taşıdı. En son dönem 100 puan alarak hem okumasını, hem de anlamasını geliştirdi. Kendine güvenmesiyle diğer derslerde de başarılı olabileceğine inanmaya başladı. Giderek başarısını arttırdı.