3. Sınıf Fen Bilimleri Maddeyi Niteleyen Özellikler Konu Anlatımı

İlkokul 3. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Maddeyi Tanıyalım Ünitesi Maddeyi Niteleyen Özellikler Konu Anlatımı

Kazanımlar:

F.3.4.1.1. Beş duyu organını kullanarak maddeyi niteleyen temel özellikleri açıklar.
a. Maddeyi niteleyen; sertlik/yumuşaklık, esneklik, kırılganlık, renk, koku, tat ve pürüzlü/pürüzsüz olma durumlarına değinilir.
b. Bir yüzeyin pürüzleştirilmesi veya pürüzsüzleştirilmesini keşfetmeleri sağlanır.
c. Ders ortamına beş duyu organına hitap edecek çeşitli örnekler getirilerek deneme yoluyla fark
etmeleri sağlanır.
F.3.4.1.2. Bazı maddelere dokunma, bakma, onları tatma ve koklamanın canlı vücuduna zarar verebileceğini tartışır.
a. Alınabilecek güvenlik önlemleri öğrencilerle birlikte tespit edilir.
b. Gerekli güvenlik tedbirleri alınır.
F.3.4.1.3. Bireysel olarak veya gruplar hâlinde çalışırken gerekli güvenlik tedbirlerini almada sorumluluk üstlenir.

MADDEYİ NİTELEYEN ÖZELLİKLER

Çevremize baktığımızda farklı şekillerde ve renklerde pek çok varlık görürüz. Çevremizde gördüklerimizin hepsi maddedir. Maddeler belli bir yer kaplar ve kendilerine özgü özellikleri vardır. Maddelerin özelliklerini duyu organlarımızla ayırt ederiz. Örneğin portakalın rengini gözümüzle, kokusunu burnumuzla, tadını dilimizle, yumuşaklığını derimizle algılarız. Beş duyu organımızla algılayabildiğimiz bu özellikler, maddeyi niteleyen özelliklerdir.

SERTLİK – YUMUŞAKLIK

Çizilmesi ve kırılması zor olan katı maddelere sert madde denir. Taş, mermer, çelik ve çivi gibi
maddeler serttir.

Metaller sert maddelerdir ve elle şekil vermek çok zordur. Bir maddenin şeklini kolaylıkla değiştiremiyorsak o madde sert maddedir. Sert maddeler kolaylıkla bükülemez, sıkılamaz, ezilemez ve çizilemez. Sağlam olması gereken eşyalar sert maddelerden yapılır.

Kolaylıkla şekli değiştirilebilen maddeler ise yumuşak maddelerdir. Pamuk, oyun hamuru ve kumaş
gibi maddeler yumuşaktır. Bu maddelere az bir kuvvet uygulandığında çok çabuk şekli değişebilir. Bazı maddeler uygulanan kuvvet kaldırıldığında eski şekillerine döner. Bu durum maddenin özelliğiyle ilgilidir.

 

ESNEKLİK

Şekli kolaylıkla değişebilen maddeler esnek maddelerdir. Lastik, sünger gibi birçok maddeyi eğebilir,
bükebilir, uzatabilir veya sıkıştırabiliriz. Bu şekilde maddenin şeklini değiştirebiliriz. Esnek maddelere uygulanan kuvvet kaldırıldığında tekrar eski şekline döner.

        

Demir, taş, ağaç ve tahta gibi maddelerin şeklini elinizle sıkarak değiştiremezsiniz. Bu tür maddeler esnek değildir.

KIRILGANLIK

Cam, porselen gibi sert maddelerin esneklik özelliği yoktur. Herhangi bir etki sonucu kırılabilir. Böyle maddeler kırılgan maddelerdir. Kırılgan maddelerin kırılganlık özellikleri aynı olmayabilir. Bazılarına az bir kuvvet uygulandığında çabucak kırılabilirken bazılarının kırılması için fazla kuvvet gerekir.

  PÜRÜZLÜLÜK – PÜRÜZSÜZLÜK

Yüzeyleri düz olmayan dokunduğunuzda girintiler çıkıntılar hissettiren maddeler pürüzlü maddelerdir. Ceviz kabuğu, araba lastikleri, sünger, ağaç gövdesi pürüzlüdür.

Yüzeyleri düz olan, dokunduğunuzda kayma hissi veren maddeler pürüzsüz maddelerdir. Ayna, cam, kâğıt gibi maddelerin yüzeyleri pürüzsüzdür.

Maddelerin çok pürüzlü veya az pürüzlü oluşu kullanıldığı yerlere göre avantaj sağlar. Karlı ve buzlu havalarda arabalara kışlık lastik takılır. Kış aylarında altı kalın ve tabanı pürüzlü ayakkabılar tercih edilir. Bunların sebebi karlı ve buzlu yollarda kaymayı engellemektir.

Bazı durumlarda yüzeylerin daha az pürüzlü hâle getirilmesi gerekir. Zımpara; ahşap, metal, mermer, duvar gibi yüzeylerin pürüzlülüğünü azaltmak için kullanılır. Sıva işlemi duvarların yüzeylerinin  pürüzlülüğünü azaltmak için yapılır.

RENK

Gökkuşağındaki renkleri, boya kalemlerimizi, meyveleri renklerine bakarak ayırt  edebiliriz. Çevremizde aynı renklerde maddeler de vardır. Un, tuz, şeker beyaz renklidir ve renklerine göre ayıramayız. Bazen aynı meyve farklı renklerde olabilir. Örneğin farklı renkte elmalar vardır.

KOKU

Pek çok maddenin kendine özgü kokusu vardır. Koklama duyumuzla maddeleri birbirinden ayırt edebiliriz. Nane, gül, vanilya, tarçın, soğan, sarımsak ve pek çok madde kokulu maddelerdir.

TAT

Çikolata tatlıdır, limon ekşidir, biber acıdır. Yemeklerin tuzunu tadına bakarak anlarız. Şeker, tuz gibi maddelerin ise renk ve şekilleri benzer olduğu halde tatları farklıdır.

BAZI MADDELER VÜCUDUMUZA ZARAR VEREBİLİR

Çevremizde pek çok madde vardır. Maddeleri duyu organlarımızla ayırt edebileceğimizi öğrenmiştik. Ancak bazı maddeleri tatmak, dokunmak, bakmak veya koklamak sağlığımıza büyük zararlar verebilir.

Temizlik malzemelerinin çoğunda zararlı maddeler vardır. Laboratuvarda bulunan maddeler yanıcı, yakıcı veya zehirli olabilir. Reçetesiz ilaç kullanmak sağlığımıza büyük zarar verir. Hatta hayati tehlikeye yol açabilir. Tüpgaz, doğalgaz, fabrika dumanları gibi gazları koklamak sağlığımıza ciddi zararlar verir. Çok sıcak veya çok soğuk maddelere dokunmak derimize büyük zararlar verebilir.

MADDELERLE ÇALIŞIRKEN GÜVENLİK ÖNLEMLERİ ALINMALIDIR

Temizlik malzemelerinin ambalajlarındaki uyarı sembolleri, yazıları okunmalı ve bu uyarılar dikkate alınarak kullanılmalıdır. Buna benzer sembol ve uyarılar hayatımızın her alnında karşımıza çıkar. Trafikte, inşaat alanında, elektrikli araçlarda, ilaç kutu ve reçetelerinde, hastanede, laboratuvarda, alış veriş merkezlerinde gördüğümüz sembol ve uyarıları dikkate almalıyız. Gördüğümüz bu uyarı ve sembollerin anlamını bilmiyorsak öğrenmeliyiz. Uyarı sembollerinin anlamını bilmemiz sağlığımızı korumamız için önemlidir.

Bunları da beğenebilirsin